Rus Buğdayında İhracat Yavaşladı: Pazar Dar Bir Koridora Sıkışıyor

Rublenin değerlenmesi ve iç piyasadaki fiyat düşüşleri Rusya’nın buğday ihracatını baskılıyor

Rusya’nın bu sezon buğday ihracatında belirgin bir yavaşlama yaşanıyor. TUSAF 20. Uluslararası Kongre ve Sergisi’nde konuşan Institute for Agricultural Market Studies (IKAR) Direktörü Dmitri Rylko, rublenin küresel para birimlerine karşı güçlü değer kazanması ve iç piyasada tarımsal ürün fiyatlarının düşmesi nedeniyle ihracatçıların rekabet gücünün zayıfladığını söyledi.

Rylko’ya göre Rusya, bu sezon 46 milyon tonluk buğday ihracat potansiyelinin yalnızca %62’sini kullanabildi. İhracatın %75’i ise “Rus buğday koridoru” olarak tanımlanan Fas–İran hattı ile Türkiye’den Doğu Afrika’ya uzanan dar bir coğrafyada yoğunlaştı.

Üretim güçlü, ihracat temposu zayıf

IKAR verilerine göre Rusya bu sezon:

• 91 milyon ton buğday üretti (Kırım dahil)
• 46 milyon ton ihracat potansiyeli bulunuyor
• Ancak ihracat, önceki sezonlara kıyasla belirgin şekilde geride

Rylko, bu sezonun üç temel özelliğini şöyle özetledi:

1. Üretimde ortalamanın üzerinde bir hacim

Rusya buğday üretimi güçlü seyrederken, ihracat potansiyeli yüksek seviyede.

2. Kalite dağılımında sıra dışı yapı

İhracatın %90’ı 12,5 protein ve üzeri buğdaydan oluşuyor.
Düşük proteinli buğdayın iç piyasada hızla tüketilmesi, ihracat harmanlamasında sıkışma yaratıyor.

3. Menşe kompozisyonunda değişim

Güney Rusya’nın toplam ihracattaki payı tarihte ilk kez %58’e geriledi.

Lojistik baskı artıyor: Mesafeler uzadı, maliyet yükseldi

Üretimin kuzeye ve doğuya kayması, lojistik maliyetlerini artırdı.
Novorossiysk limanlarına taşınan buğdayın ortalama demiryolu mesafesi:

• Ocak 2026: 1.800 km
• Sezon ilerledikçe: 2.000 km’nin üzerine çıkabilir

Bu durum hem maliyetleri artırıyor hem de kaliteyi sezonun ikinci yarısında aşağı çekiyor.

Azak limanlarında yükleme süresi 1 aya çıktı

Kötü hava koşulları nedeniyle Karadeniz’de Ocak ayında yükleme kapasitesinin yarısı kaybedildi.
Azak Denizi’nde buzlanma ve liman darboğazları nedeniyle:

• Küçük gemilerde yükleme süresi 1 aya kadar uzadı
• Navlun piyasasında “sağlıksız” bir fiyat oluşumu gözlendi

Rus buğdayı dar bir koridora sıkıştı

Rylko’nun “Rus buğday koridoru” olarak tanımladığı eksen:

• Fas → İran
• Türkiye → Doğu Afrika → Güney Afrika

Bu sezon Rus buğdayı ihracatının %75’i bu hatta yapıldı.
Bu oran, Rylko’ya göre “tarihte görülmemiş bir yoğunlaşma”.

Türkiye ise hâlâ Rusya’nın en büyük alıcılarından biri olsa da, önceki yıllara kıyasla daha düşük hacimde alım yapıyor.

Kısa vadeli fiyat beklentisi

Rylko’ya göre:

• Küresel ihracatçılarda sevkiyat güçlü
• Ancak piyasada geçen yıla göre daha fazla gönderilecek buğday bulunuyor
• Karadeniz’de lojistik kısıtlar kısa vadede fiyatları destekleyebilir
• 1–2 haftalık yukarı yönlü hareket mümkün
• Ardından bölgedeki gerçekleşmemiş ihracat potansiyeli fiyatları baskılayabilir

2026/27 sezonu için ilk tahminler

IKAR’ın yeni sezon beklentileri:

Buğday üretimi : 91 milyon ton, Buğday ihracat potansiyeli:47 milyon ton,Toplam tahıl ihracatı:63,5 milyon ton

Rusya un ihracatında sert düşüş

Rusya un sanayisinde fonksiyonel ürünlere yönelim artarken, un ihracatı keskin şekilde geriledi:

• 2024: 1,2 milyon ton (rekor)
• 2025: %50 düşüş

Düşüşün nedenleri:

• Rublenin değerlenmesi
• Buğday ihracat vergisinin işleme marjını eritmesi

Orta Asya’da rekabet sertleşirken, Türkiye un ihracatında “kilit ülke” konumunu koruyor.