Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), Türkiye genelinde hububat ve bakliyat ekilişlerine ilişkin güncel fenolojik değerlendirme raporunu yayımladı. Raporda yağışlardaki bölgesel farklılıklar, ürün desenindeki değişim ve kırmızı mercimek ile nohutta artan ekilişler öne çıktı.
Yağışlarda Düzensizlik Ekiliş Takvimini Etkiledi
TMO’nun analizine göre Aralık ayı yağışları Karadeniz ve Doğu Anadolu’da uzun yıllar ortalamasının üzerinde gerçekleşirken, diğer bölgelerde ciddi düşüşler yaşandı. Su yılı yağışları ise tüm bölgelerde normal seviyelerin altında kaldı. Özellikle Güneydoğu Anadolu, yağış azalmasının en belirgin olduğu bölge oldu.
Düşük sıcaklıklar nedeniyle birçok bölgede bitkiler dormansi dönemine girerken, kar örtüsünün yetersiz olduğu alanlarda don riskinin yakından izlenmesi gerektiği belirtildi.
Hububatta Bölgesel Gelişim Farklılaşıyor
- Marmara, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu: Erken ekim yapılan alanlarda kardeşlenme süreci başladı.
- İç Anadolu, Karadeniz’in iç kesimleri ve Doğu Anadolu: Bitkiler çimlenme–çıkış döneminde dormansiye geçti.
- Hastalık ve zararlı baskısı genel olarak düşük seviyede olsa da su stresi yaşanabilecek alanlarda riskin artabileceği ifade edildi.
Ürün Deseninde Buğday ve Arpa Öne Çıkıyor
Raporda, kuraklık, su kısıtı, girdi maliyetleri ve fiyat belirsizlikleri nedeniyle üreticilerin bu sezon ağırlıklı olarak arpa ve ekmeklik buğdaya yöneldiği vurgulandı.
Öne çıkan değişimler şöyle:
- Marmara, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu: Ayçiçeği, pamuk ve mısırdan buğday–arpaya geçiş yaygınlaştı.
- İç Anadolu, Ege ve Akdeniz: Makarnalık buğdaydan ekmeklik buğday ve arpaya kayış arttı.
- Doğu Anadolu: Bazı illerde yem bitkilerine yönelim artarken, Kars’ta sınırlı da olsa buğdaya dönüş görüldü.
- İç Anadolu: Yağış belirsizliği nedeniyle nadas alanları genişledi.
Kırmızı Mercimek Ekilişlerinde Belirgin Artış
Türkiye’de kırmızı mercimek üretiminin neredeyse tamamının yapıldığı Güneydoğu Anadolu’da ekilişler kasım ve aralık aylarında büyük ölçüde tamamlandı. Erken ekim yapılan alanlarda bitki boyu 4–5 cm’ye ulaştı.
Bölgesel eğilimler:
- Diyarbakır: Buğday ve arpadan mercimeğe güçlü yönelim.
- Şanlıurfa: Pamuk ve arpadan yaklaşık %10’luk kayış.
- Batman: Münavebe nedeniyle mercimek ekilişi arttı.
- Gaziantep: Sulama kısıtları nedeniyle mercimek ekilişlerinde artış bekleniyor.
Genel değerlendirmeye göre bölgede kırmızı mercimek ekilişleri geçen yıla kıyasla belirgin şekilde artacak.
Nohut Ekilişlerinde de Artış Eğilimi
Güneydoğu Anadolu’da nohut ekilişleri aralık ayı itibarıyla başladı. Bazı illerde çimlenme görülürken, kar yağışı nedeniyle ekimlerin ertelendiği alanlar da bulunuyor. Hastalık ve zararlı gözlenmedi. Bölgenin bazı kesimlerinde maliyet avantajı ve münavebe nedeniyle nohut ekilişlerinde artış bekleniyor.
Sonuç: Bu Sezonun Belirleyicisi Yağış Olacak
TMO, nihai verim ve üretim miktarlarının ocak–mart dönemindeki yağışlara, kar örtüsünün sürekliliğine ve bahar yağışlarının zamanlamasına bağlı olarak şekilleneceğini belirtiyor.
Comments are closed